Türkiye’nin ilk uçak fabrikası ve hafızanın gölgesinde kalan toplumsal hikâyeler İstanbul’da yaşayan 29 yaşında biri olarak sabahları işe giderken metrobüste, Marmaray’da ya da otobüs duraklarında aynı sahneyle karşılaşıyorum: insanlar hızlı, yorgun ama bir o kadar da düşünceli. Herkesin zihninde farklı bir gündem var ama bazen bir kelime, bir tarih ya da bir soru bütün yolculuğun tonunu değiştirebiliyor. Son günlerde sıkça zihnime takılan soru şu: Ülkemizin ilk uçak fabrikasını kim açtı? Bu soru yalnızca tarihsel bir merak değil; aynı zamanda toplumsal hafızanın nasıl şekillendiğini, hangi hikâyelerin görünür olup hangilerinin gölgede kaldığını anlamak için güçlü bir kapı aralıyor. Çünkü bir fabrikanın açılışı…
Yorum BırakEtiket: bir
Çam Pekmezi Akciğerlere İyi Gelir mi? İzmir Sıcağında Nefes Ararken Başlayan Hikâye İzmir’in yazı ayrı bir kategori zaten. Güneş “ben buradayım” demiyor, direkt üstüne çöküyor. Alsancak’ta yürürken nefes almak bazen “spor” sayılıyor, o derece. İşte ben de tam o günlerden birinde, gölgede bile terlerken kendimi mutfakta buldum. Annem dolaptan kahverengi, yoğun kıvamlı bir şey çıkardı. “Bunu iç, akciğerlere iyi gelir,” dedi. Durur muyum? Durmam. “Bu ne anne, ilaç mı yoksa doğadan RPG iksiri mi?” “Çam pekmezi.” İşte o an kafamda tek bir soru çaktı: Çam pekmezi akciğerlere iyi gelir mi, yoksa bu da mutfak efsanelerinden biri mi? Bir Kaşık Çam…
Yorum BırakKorucu nerenin ilçesidir? sorusunun aslında düşündürdükleri Türkiye’de bir yer adı duyduğumuzda çoğumuzun aklına hemen “il mi, ilçe mi, köy mü?” sorusu gelir. Özellikle kulağa tek başına güçlü bir yer adı gibi gelen “Korucu” da bu karışıklığı sık yaşayan örneklerden biri. Günlük konuşmada biri “Korucu’ya gittim” dediğinde, sanki haritada kalın çizgilerle işaretlenmiş bir ilçe anlatılıyormuş hissi oluşur. Ama işin gerçeği biraz daha farklı ve aslında Türkiye’nin idari yapısını anlamadan bu soruya net bir cevap vermek de mümkün değil. Bu yazıda “Korucu nerenin ilçesidir?” sorusunu sadece bir yer adı cevabı olarak değil, coğrafya, idari yapı ve yerleşim kültürü açısından ele alacağız. Üstelik…
Yorum BırakKobe eti nedir? Kobe eti nedir? Bu soruyu ilk kez ciddiye alıp araştırmaya başladığımda, konu sandığımdan çok daha derindi. Basitçe “pahalı bir Japon bifteği” diye geçiştirilecek bir şey değilmiş. İşin içine tarih, coğrafya, hayvancılık kültürü ve hatta ekonomi giriyor. Ankara’da büyürken et deyince aklıma daha çok mangal, ailece yapılan piknikler ve hafta sonu kasaptan alınan klasik dana kıyma gelirdi. Kobe ismini ise uzun süre sadece menülerde “fiyatı yüksek olan seçenek” olarak görmüştüm. Sonra bir gün, iş çıkışı Kızılay’da küçük bir steakhouse’da otururken menüde yine “Kobe style beef” yazısını gördüm. Yan masada iki kişi ciddi ciddi fiyat/performans tartışması yapıyordu. O an…
Yorum BırakBoşanmanın Diğer Adı Nedir? Küresel ve Yerel Perspektiften Derin Bir Bakış Boşanma kelimesini duyduğumuzda çoğumuzun aklına ilk olarak evliliğin yasal olarak sona ermesi geliyor. Ama mesele sadece bir imza ya da mahkeme kararı değil; kültürel, sosyolojik ve hatta psikolojik katmanları olan oldukça geniş bir konu. Son zamanlarda özellikle sosyal medyada ve günlük konuşmalarda sıkça sorulan “Boşanmanın diğer adı nedir?” sorusu da aslında bu kavramın ne kadar farklı anlam katmanlarına sahip olduğunu gösteriyor. Türkiye’de yaşıyorum, Bursa’da çalışan sıradan bir beyaz yaka olarak hem kendi çevremde hem de global gündemde bu konunun nasıl ele alındığını gözlemlemek oldukça ilginç. Bir yandan aile yapısının…
Yorum BırakBingöl Kiğı Zaza mı? Konuya Bilimsel ve Günlük Hayattan Bir Bakış Iliyagulersen olarak her zaman olduğu gibi, bu kez “Bingöl Kığı Zaza mı” konusunda sizin yanınızdayız. Türkiye’nin doğusuna dair konuşmalar genelde hızlıca etnik kimlik tartışmalarına kayıyor. Özellikle Bingöl Kığı Zaza mı? sorusu açıldığında, konu bir anda sosyal medyada hararetli yorumlara, aile sohbetlerinde ise uzun suskunluklara dönüşebiliyor. Ama işin ilginç yanı şu: Bu sorunun tek bir cevabı yok gibi görünse de aslında cevap, sandığımızdan daha katmanlı ve daha “insani”. Eskişehir’de yaşayan, üniversitede çalışan biri olarak bu tür konulara baktığımda ilk yaptığım şey, meseleyi “etiketlerden” biraz uzaklaştırmak oluyor. Çünkü etiketler çoğu zaman…
Yorum BırakNaruto kaç bölüm toplam? Anime evrenini bilimsel bir mercekten anlamak Anime dünyasında bazı yapımlar vardır ki sadece bir hikâye anlatmaz, aynı zamanda uzun vadeli bir kültürel gözleme dönüşür. “Naruto kaç bölüm toplam?” sorusu da tam olarak bu gözlemin merkezinde yer alıyor. Çünkü burada yalnızca bir sayıdan bahsetmiyoruz; üretim biçimi, hikâye anlatım stratejileri, izleyici davranışı ve hatta medya ekonomisi gibi birçok katmanın birleşiminden söz ediyoruz. Eskişehir’de üniversitede çalışan genç bir araştırmacı gözüyle bakınca Naruto, adeta uzun süreli bir sosyal deney gibi okunabilir. Bir hikâyenin yıllara yayılması, karakterlerin büyümesi ve izleyicinin buna eşlik etmesi, oldukça ilginç bir “süreç verisi” sunuyor. Naruto kaç…
Yorum BırakMelas nedir? Zihinde başlayan bir tanım arayışı Melas nedir sorusu ilk bakışta basit gibi duruyor ama biraz kurcaladıkça insanın zihninde katman katman açılan bir konuya dönüşüyor. Şeker üretimiyle ilgili bir yan ürün olarak bilinse de, aslında sadece bir “atık” ya da “artık madde” tanımına sığdırmak fazla yüzeysel kalıyor. Konya’da yaşayan, mühendislik tarafı güçlü ama sosyal bilimlere de meraklı bir genç olarak bu konuyu düşündüğümde zihnim ikiye ayrılıyor. Bir tarafım sürekli hesap yapıyor, verimlilik, kimyasal bileşim, üretim süreçleri gibi teknik detayları sıralıyor. Diğer tarafım ise işin insanla, ekonomiyle ve hatta kültürle ilişkisini sorguluyor. İçimdeki mühendis şöyle diyor: “Melas nedir? Şeker pancarı…
Yorum BırakKefalet Aidatı Ne Kadardır? Gerçekten “Adil” Bir Sistemden mi Bahsediyoruz? Iliyagulersen okuyucularına özel bu yazımızda “Kefalet aidatı ne kadardır” hakkında pratik bilgiler sunuyoruz. Kefalet aidatı denince çoğu insanın aklına ilk gelen şey şu oluyor: “Bir ücret ödeyeyim, iş çözülsün.” Kulağa basit geliyor ama işin içine girince o kadar da düz bir denklem olmadığını görüyorsun. Hele ki Türkiye gibi finansal ve hukuki sistemin sürekli değişkenlik gösterdiği bir yerde, bu konu sadece bir ücret meselesi değil; aynı zamanda bir güven, risk ve hatta sınıfsal erişim meselesi. İzmir’de yaşayan biri olarak söyleyeyim: sokakta, kafede, arkadaş ortamında bu konu açıldığında herkesin yüzü bir anda…
Yorum BırakKazakistan’da kaç Rus yaşıyor? Sayıların ötesinde bir hikâye Bazen sabah işe giderken metrobüste camdan dışarı bakıyorum ve aklımda tuhaf bir şekilde Orta Asya ülkeleri dönüyor. Özellikle de Kazakistan’da kaç Rus yaşıyor? sorusu… İlk bakışta sadece bir istatistik gibi duruyor ama biraz kurcalayınca bunun arkasında tarih, göç, kimlik ve bugün hâlâ devam eden bir dönüşüm hikâyesi olduğunu fark ediyorsun. İstanbul’da yaşayan sıradan biri olarak, kalabalıkların içinde farklı diller duymaya alışığım. Ama yine de bazı demografik bilgiler var ki insanı düşündürüyor. Mesela :contentReference[oaicite:0]{index=0} gibi geniş bir coğrafyada Rusların varlığı sadece bir nüfus detayı değil; Sovyet geçmişinin bugüne bıraktığı en görünür izlerden biri.…
Yorum Bırak