İzmit’in kaç tane ilçesi var? sorusu neden bu kadar kafa karıştırıyor?
Iliyagulersen okurlarına özel bu yazımızda “İzmit’in kaç tane ilçesi var” konusunu derinlemesine inceliyoruz.
Bazı sorular vardır, insanın beynine küçük bir takılma yapar. Mesela “İzmit’in kaç tane ilçesi var?” sorusu. İlk duyduğumda ben de İzmir’de sahilde oturmuş, simitimi martılardan korumaya çalışırken bir anda donup kalmıştım. Çünkü mesele basit gibi görünür ama içine girdikçe insanın kafası “şehir planlama mı bu, yoksa gizli bir bilmece mi?” moduna geçiyor.
Ben 25 yaşında, İzmir’de yaşayan, gündelik hayatı fazla ciddiye almamaya çalışan ama içten içe her şeyi kurcalayan biriyim. Arkadaş ortamında “İzmit’te kaç ilçe var?” sorusu açıldığında genelde ben değil, benim beynim konuşur:
“Bir dakika… İzmit mi ilçe, yoksa ilçe mi İzmit?”
İşte tam burada işler karışıyor.
Çünkü aslında mesele sadece bir şehir sorusu değil; biraz Türkiye’nin coğrafya alışkanlıkları, biraz da isimlerin insanı yanıltmasıyla ilgili.
İzmit mi, Kocaeli mi? Beynin kısa devre yaptığı an
İtiraf ediyorum, bir dönem ben İzmit’i bağımsız bir şehir sanıyordum. Hatta şöyle bir sahne var zihnimde:
Arkadaş: “İzmit’e gittim.”
Ben: “Ne kadar büyük şehir?”
Arkadaş: “Kocaeli aslında.”
Ben: “Haa… yani İzmit merkez gibi mi?”
Arkadaş: “İzmit zaten Kocaeli’nin ilçesi.”
Ben: iç ses “Tamam… ben bugün burada bilgi kaybı yaşadım.”
İzmir’de büyüyünce insan şehirleri biraz net kategorilere ayırıyor: İzmir bir şehir, içinde ilçeler var. Ama İzmit konusu, bu düzeni hafif sarsıyor.
Çünkü İzmit aslında Kocaeli’nin bir ilçesi. Ama adı o kadar “şehir gibi” ki insan otomatik olarak büyük bir yapı bekliyor.
Ve en kritik soru burada doğuyor:
İzmit’in kaç tane ilçesi var?
Cevap kısa ama etkisi uzun: İzmit’in ilçesi yok.
Evet. Bunu ilk duyduğumda ben de “nasıl yani?” tepkisini verdim. Çünkü insan zihni alışmış: bir yer büyükse içinde ilçeler olur. Ama İzmit, “ben zaten ilçeyim” diyerek sistemi bozuyor.
Kocaeli gerçeği: asıl tablo burada başlıyor
İzmit aslında Kocaeli ilinin bir ilçesi. Ve Kocaeli’nin toplamda 12 ilçesi var. İşte asıl denge burada kuruluyor.
Ama ben bunu öğrendiğimde bile beynim şöyle yaptı:
“Tamam güzel… ama İzmit neden bu kadar şehir gibi hissettiriyor?”
Çünkü İzmit merkez bir yerleşim, yoğun, canlı ve tarihsel olarak önemli. Yani “ilçe” kelimesi ona biraz küçük geliyor gibi.
Ama resmi gerçek değişmiyor.
Kocaeli ilçeleri şunlardır (bunu bir arkadaş ortamında söyleyince hafif bilgi gösterisi yapmış gibi hissedebilirsiniz):
İzmit
Gebze
Darıca
Çayırova
Dilovası
Derince
Körfez
Gölcük
Başiskele
Karamürsel
Kartepe
Kandıra
Bunu ilk öğrendiğimde aklımdan geçen şey şuydu:
“Bu liste neden bu kadar ciddi… ben sadece İzmit’in kaç ilçesi var diye sormuştum…”
İzmir’den İzmit’e uzanan zihinsel yolculuk
İzmir’de yaşayan biri olarak şehir algım biraz rahat. Sahil var, rüzgar var, bir de “burada hayat akıyor ama yavaş akıyor” hissi var.
İzmit’e dair ilk gerçek bilgiyi öğrendiğimde kafamda bir sahne oluştu:
Ben otobüste, cam kenarında, kulaklıkta müzik, dışarıda yağmur.
İç ses:
“İzmit… kaç ilçen var senin?”
Ve sonra Google değil, hayat cevap veriyor:
“Sen yanlış soruyorsun.”
Bazen arkadaşlar arasında bu konu açıldığında olay daha da komik hale geliyor.
Arkadaş 1: “İzmit küçük mü büyük mü ya?”
Arkadaş 2: “Kocaeli büyük.”
Ben: “İzmit ilçe ama şehir gibi…”
Sessizlik.
Hepimiz aynı anda internete bakma isteği.
İşte bu yüzden “İzmit’in kaç tane ilçesi var?” sorusu aslında bir şehir bilgisinden çok, toplu kafa karışıklığı testi gibi.
İlçe sanılan ama aslında mahalle olan küçük şehir dramları
İzmit’in içinde ilçeler yok ama mahalleler var. Ve mahalle isimleri bazen insanı yine aynı döngüye sokuyor.
Mesela birine “Alikahya’ya gittim” diyorsun, karşı taraf “o neresi, ilçe mi?” diye soruyor.
Hayır.
Mahalle.
Ama isim büyük gibi.
İşte Türkiye’de coğrafyanın en eğlenceli yanı burada başlıyor: isim büyüdükçe statü de büyüyor sanıyoruz.
Ben buna “isim yanıltması sendromu” diyorum. (Tamamen uydurdum ama kulağa bilimsel geliyor, değil mi?)
Arkadaş ortamı diyalogları: İzmit krizi
Bir gün arkadaş grubunda klasik bir muhabbet:
— “İzmit’e taşınsam mı ya?”
— “Orada kaç ilçe var?”
— “İzmit’in içinde mi ilçeler var?”
— “Bir dakika, İzmit şehir değil mi?”
Ben o an sessizce çayımı içiyorum. Çünkü biliyorum ki cevap verirsem sohbet 20 dakika uzayacak.
Ama dayanamıyorum:
“Bakın… İzmit’in ilçesi yok. Çünkü İzmit zaten ilçe.”
Arkadaşlardan biri:
“Bu bilgi bana fazla geldi.”
Diğeri:
“Ben artık hiçbir şeye güvenmiyorum.”
Ve ben:
hayatın anlamını sorgulayan bakış
İşte “İzmit’in kaç tane ilçesi var?” sorusu böyle anlarda küçük bir varoluş krizine dönüşüyor.
İzmit neden bu kadar “şehir gibi” hissediliyor?
Bunun birkaç sebebi var.
Birincisi, merkez olması. Yani Kocaeli’nin kalbi gibi çalışıyor. İnsan yoğunluğu, hareketlilik, iş alanları derken “ilçe” kelimesi biraz küçük kalıyor.
İkincisi, isim etkisi. “İzmit” kulağa tek başına bir şehir gibi geliyor. “Mit” eki bile sanki gizemli bir organizasyon adı gibi.
Üçüncüsü de tarihsel önem. Eski adıyla Nikomedia, Roma döneminden beri önemli bir yerleşim.
Yani mesele sadece idari değil, algısal.
Ben bazen İzmir’de yürürken bile düşünüyorum:
“İzmit’te şu an biri ‘İzmir’in kaç ilçesi var?’ diye soruyor mudur?”
Muhtemelen soruyordur. Ve muhtemelen İzmir için cevap daha net geliyor çünkü sistem daha alışılmış.
Günlük hayatta bu bilginin çarpma etkisi
Normalde “İzmit’in kaç tane ilçesi var?” sorusu çok teknik bir bilgi gibi durur. Ama sosyal hayatta etkisi büyüktür.
Mesela iş görüşmesinde kimse sormaz belki ama arkadaş ortamında kesin çıkar.
Bir de şu var:
Yanlış bildiğinde özgüvenliysen, konu tamamen değişiyor.
“İzmit’in 3 ilçesi var bence.”
Sessizlik.
Google açılır.
Gerçek ortaya çıkar.
Ve o an insan şunu öğrenir: özgüven her zaman doğru bilgi demek değildir.
Benim iç dünyamda İzmit dosyası
Ben bu konuyu ilk öğrendiğimde kendime küçük bir not aldım:
“İzmit = ilçe
Kocaeli = il
12 ilçe var”
Ama sonra bu notu kaybettim.
Çünkü hayat bazen coğrafya bilgisini bile dramatize ediyor.
Şimdi biri “İzmit’in kaç tane ilçesi var?” diye sorduğunda otomatik olarak içimde bir öğretmen uyanıyor ama dışarıya sakin bir insan yansıtıyorum.
Çünkü herkes her şeyi aynı hızda öğrenmiyor.
Yanlış bilginin komik tarafı
En komik olan şey şu: yanlış bilgi bile bazen çok emin söyleniyor.
Bir arkadaşım bir gün dedi ki:
“İzmit büyük ya, içinde ilçeler var kesin.”
Ben:
“İçinde ilçe yok, kendisi ilçe.”
Arkadaş:
“Olmaz öyle şey, hissettiriyor çünkü.”
Ve işte insanlık burada ikiye ayrılıyor:
Resmi bilgiye inananlar
“Hissettiren doğru” diyenler
İzmit’i anlamaya çalışırken kaybolmak
Bazen düşünüyorum, belki de sorun İzmit’te değil bizde.
Her şeyi “büyükse içinde bölünmüş olmalı” diye kodlamışız.
O yüzden İzmit bize ters geliyor.
Ama aslında sistem basit:
Kocaeli var
İlçeler var
İzmit bunlardan biri
Bu kadar.
Ama insan zihni basit şeyleri bile dramatik hale getirmeyi seviyor.
Son düşünceler: Bir şehir sorusundan fazlası
Sitemizden Önerilen: Kaç tür müzik aleti var ?
“İzmit’in kaç tane ilçesi var?” sorusu dışarıdan bakınca küçük bir bilgi sorusu gibi duruyor. Ama içine girince insanın şehir algısını, öğrenme alışkanlığını ve hatta arkadaş ortamı tartışmalarını bile etkiliyor.
Ben artık bu soruya direkt cevap vermiyorum.
Önce bir saniye duruyorum.
Sonra içimden şu geçiyor:
“Bu soru bir coğrafya sorusu değil… bu bir sabır testi.”
Ve sonra sakin bir şekilde gerçeği söylüyorum.
Çünkü bazen en basit görünen sorular bile insanı en çok düşündürenler oluyor.